Ngā Uri a Kāmaka

Nā Rā Pōmare i tuhi

Nā Ellie May Logan ngā whakaahua

Nā Hēni Jacob i whakamāori

I ngā rā o tuauri whāioio, ka wehea a Ranginui rāua ko Papatūānuku e ā rāua tamariki. Mutu ana te pō uriuri, tau mai ana ko te mārama taiahoaho. Me te aha, tīmata ana ngā tamariki ki te toro haere, ki te whāwhā haere i tō rātou ao hou.

Tītoretore ana ō rātou kanohi, me te kite iho i te whaihua o roto i ngā mea katoa, huri noa. Ka taka te wā, ka rarau te noho a tēnā ki tōna wāhi pai, tēnā ki tōna. Ka roa ā, ka whai uri – koia ērā ko ngā mea katoa e ora ana i te ao nei, me tua atu.

Ā, riro ana ko ngā tamariki a Rangi rāua ko Papa ngā atua, ngā kaitiaki o ngā mea koiora katoa.

Ka huri ngā tau, pai ana tērā te noho a tēnā atua ki tōna anō taiao, tēnā ki tōna. Āe, i tutū anō te puehu i ōna wā anō, pērā i ngā whānau katoa. Engari pērā anō i te whānau tangata, ka kitea he huarahi e ora pai ai te katoa, me te ū a tēnā ki ōna whakaaro, tēnā ki tāna noho.

Tērā anō a Hinemoana, te tamāhine a Hineahuone rāua ko Tānemahuta. Ko tana āhua, he rite tonu ki tō te moana – he whakaataata, he ātaahua, he āio, he kānapanapa, he pukutākaro. Engari kei reira anō tērā atu taha, te whakawehi, te whakatūātea, te hūkerikeri, te whakararuraru.

Ka tīhore ana te rangi, ka kore ana te hau, he whakaata nui whakaharahara a Hinemoana, e toro ana ki te tūāpae rā anō.

He wā anō ka haukerehia e Tāwhirimātea, tū mai ana he puke wai nui, pōrutu atu ana ki uta. Ka pēnei ana te āhua, kua kaikainga e Hinemoana te tahatika. Ka kīia tēnei e ētahi ko te ngaunga a Hinemoana. Ko ōna hua, ko ngā whanga, ko ngā koko o te takutai.

Ko Tangaroa rātou ko Kiwa, ko Kaukau kei te taki i ngā oioinga o te moana – te tai timu, te tai pari, te amotai, te tai āniwhaniwha, me ngā tahatika e tūtakitaki ai te moana me te whenua. Ko rātou anō ēnā ki te whakamāuru i ngā āhua taikaha o Hinemoana, me te tiaki i ngā mea ora e noho ana ki tōno poho.

Ko Rakahore te matua o tēnei mea te toka. Nā rātou ko tana whānau toka i tiaki te whenua, kia kore ai a Papatūānuku e raru nui i ngā āki kino a Hinemoana. He tūtei rātou e tū pari mai ana i ngā takutai, me te toro atu ki roto i te wai, he pūkawa tōna hanga i wē moana. Ko tā ēnei pūkawa, he pare atu i ngā ngaru mutunga kore e whati mai ana ki uta.

He nui ngā tamariki a Rakahore. Engari me āta kōrero te purotu o tētahi ka tika, ko Hinemurutoka te ingoa. He tū kaha, he tū māia te kōhine nei, ā, me te mea nei i tāia tōna mata rauiti ki te whao. Tērā anō a Tāwhaki te haere ana ki te kimi i tōna kuia e noho rā i te rangi, i a Whaitiri, ka tūpono kite atu i a tuawahine.

Āhua raru ana a Tāwhaki i te ātaahua o te kōhine nei. Ka noho ia ki tōna kāinga mō tētahi wā, ā kāore i roa kua riro anō te manawa o Hinemurutoka i te tauhou nei, i ana kōrero mō tōna kāinga, me ngā haere kei mua i tōna aroaro.

Hinga ana a Tāwhaki i a Hinemurutoka, ā, ka moe rāua. Ko tōna whakaaro, taihoa ake nei tōna kuia.

Ka noho rāua ki tētahi kāinga i te tahatika. Kīhai i taro, ka whānau mai he tama mā rāua, tapaina ana ko Kāmaka. He tamaiti koa, he tamaiti manahau a Kāmaka.

He tino mahi nāna te piki haere i ngā pari i runga ake o tana kāinga. Ko te tahatū o te rangi hei kainga kanohi māna, me tana mātakitaki anō i ngā ngaru e kōmuhu mai ana i ngā kōrero o te rire o te moana, o ngā ika whakaharahara, o ngā whenua pāmamao.

Engari arā kē te mahi pārekareka katoa ki a ia, ko te tākaro tahi ki ngā mātaitai me ngā ika e piri mai ana ki te ākau me te pūkawa. Tai tū, tai takoto, kei reira tonu a Kāmaka e tākaro ana i ngā hōpuapua, e ruku haere ana i ngā piere o ngā toka.

Noho nei, noho nei ā, ka pakeke a Kāmaka, ka whai uri anō ko ia. Me tana whai anō kia aropiri mai ana uri – ka whakanōhia ki ngā pūkawa me ngā toka e kore ai rātou e taieritia e ngā āki a Hinemoana. Ko ēnei tamariki āna, ko ngāi kōura mā. Pērā anō i tō rātou kuia, i a Hinemurutoka, he mārō a waho, hei kaupare atu i te kino, ā, pērā anō i ngā hanga maha e pā ana ki tō rātou koroua, ki a Tāwhaki, he whero taua anga mārō.

E kitea tonutia ana ngā uri nei i ngā ana, i ngā kōhao, i nga piere o ngā pūkawa, huri katoa i Aotearoa. Ko aua pūkawa hei ārai atu i te ringa hopu kōura hei tino kai mā rātou, me ngā āki mutunga kore a Hinemoana.

He Mihi

He mihi aroha ki ngā tūpuna nā rātou i tuku iho ngā kōrero whakahirahira.

Kaiwhakamāori: Hēni Jacob.
Kaihoahoa: Spencer Levine.

I whakaputaina tēnei pukapuka i te tau 2013 mō te Tāhuhu o te Mātauranga e HANA Limited, Pouaka Poutāpeta 12 594, Thorndon, Te Whanganui-a-Tara 6144, Aotearoa.

Ngā kōrero © Hana Pōmare
Ngā whakaahua © Ellie-May Logan.
Tēnei pukapuka © Te Karauna.

Kia pūmau te mana. Ngā tono katoa ki te kaiwhakaputa i te pukapuka.

Nama take 710870.

ISBN 1-877422-62-2.

www.hana.co.nz